Karadeniz ve Azak Denizi'nde limanlara, tahıl terminallerine ve ticari gemilere yönelik saldırıların artması, Rusya ve Ukrayna'dan gerçekleştirilen tahıl sevkiyatlarını olumsuz etkiliyor. Bölgedeki gelişmeler küresel gıda güvenliğine ilişkin endişeleri de beraberinde getiriyor. Haberlerimizi Google’da Takip Edin Gelişmelerden anında haberdar olun.
Dünyanın en büyük buğday ihracatçısı Rusya ile "Avrupa'nın ekmek sepeti" olarak nitelendirilen Ukrayna arasındaki karşılıklı saldırıların hasat döneminde yoğunlaşması, Karadeniz'deki deniz taşımacılığı üzerindeki baskıyı artırdı.
Ukrayna'da tahıl ve yağlı tohum üretiminin bu yıl geçen yılki 80 milyon tondan 81 milyon tona yükselmesi bekleniyor. Tarım ürünleri aynı zamanda ülkenin toplam ihracatının yaklaşık yüzde 60'ını oluşturuyor.
Birleşmiş Milletler yetkilileri, Karadeniz ve Azak Denizi'ndeki saldırıların küresel tarım piyasalarındaki etkilerinin görülmeye başladığını bildirerek gerilimin daha fazla tırmanmasının önlenmesi çağrısında bulundu.
BM Dünya Gıda Programı da ticari güzergahlara yönelik saldırıların devam etmesi halinde Ukrayna'nın tahıl sevkiyatlarında daha fazla aksama yaşanabileceği uyarısı yaptı.
Sevkiyatlarda yaşanabilecek yeni sorunların küresel gıda güvensizliğini daha da derinleştirebileceği belirtildi.
Ukrayna Altyapı Bakanlığı verilerine göre temmuz ayında limanlarda bulunan gemilere 35, denizdeki gemilere 22 ve liman tesislerine 67 saldırı düzenlendi.
Ukrayna limanlarındaki gemiler, 2025 yılının tamamında toplam 14 kez saldırıların hedefi olmuştu.
Rusya'nın Odessa bölgesindeki limanlar ve çevresindeki altyapıya yönelik saldırılarını artırması, Ukrayna'nın tarım ürünlerinin ihracatında kullandığı ana güzergahı doğrudan etkiledi.
TARIM İHRACATININ YÜZDE 90'DAN FAZLASI BU LİMANLARDAN YAPILIYOR
Ukrayna'nın tarım ürünleri ihracatının yüzde 90'dan fazlası Odessa ve çevresindeki limanlardan gerçekleştiriliyor.
Güvenlik risklerinin artması nedeniyle Odessa, Çernomorsk ve Yujnıy limanlarındaki ticari gemi trafiği temmuz ayının ikinci yarısından itibaren büyük ölçüde durdu.
Ukrayna Tarım Politikası ve Gıda Bakanı Taras Vısotskiy, gemi sahiplerinin 22 Temmuz'dan itibaren ülkenin Karadeniz limanlarına tarım ürünü almak üzere gemi göndermeyi geçici olarak durdurduğunu açıkladı.
Gemilerin gönderilmemesine ilişkin kararın Ukrayna makamları tarafından değil gemi sahiplerince alındığını belirten Vısotskiy, alternatif ihracat güzergahlarının ağustos sonuna kadar tam kapasiteye ulaşmasının beklenmediğini bildirdi.
Kara ve nehir güzergahlarının tam kapasiteyle çalışması durumunda dahi Karadeniz limanlarından normal şartlarda gerçekleştirilen sevkiyatın ancak yarısının karşılanabileceği belirtildi.
Danimarka merkezli deniz taşımacılığı şirketi Maersk, artan güvenlik riskleri nedeniyle Çernomorsk üzerinden gerçekleştirdiği bağlantı hizmetini geçici olarak durdurdu.
Şirket, Çernomorsk'taki yükleri Romanya'nın Köstence Limanı'na yönlendirdi.
Mevcut ihracat rezervasyonlarının iptal edilebileceği veya yükleme limanının Köstence olarak değiştirilebileceği bildirildi.
Rusya Savunma Bakanlığı ise Ukrayna limanları ve gemilerine yönelik saldırılarda askeri amaçlarla kullanılan hedeflerin vurulduğunu savunuyor. Ukrayna yönetimi ise saldırıya uğrayan tesis ve gemilerin önemli bölümünün sivil ticaret ile tarım ürünleri ihracatında kullanıldığını belirtiyor.
Ukrayna da son dönemde Rusya'nın Karadeniz ve Azak Denizi kıyılarındaki limanlarına, tahıl terminallerine ve ticari gemilerine yönelik insansız hava aracı saldırılarını artırdı.
Rusya'nın Taman Limanı'ndaki önemli tahıl ihracat terminallerinden birinin saldırı sonucu hasar gördüğü bildirildi.
Karadeniz kıyısındaki bazı terminaller ise güvenlik risklerinin artması nedeniyle kara yoluyla tahıl kabulünü sınırlandırdı.
Azak Denizi'ndeki gemi hareketlerinin 10 Temmuz'dan itibaren sınırlandırılması Taman Limanı'ndaki faaliyetleri de etkiledi.
Novorossiysk ve Tuapse limanlarından tahıl sevkiyatları devam ederken, güvenlik önlemleri ve operasyonel kısıtlamalar nedeniyle yükleme hızının düştüğü bildirildi.
Rusya Tahıl İhracatçıları ve Üreticileri Birliği, ticari gemiler ile liman altyapısına yönelik saldırıların Karadeniz'deki taşımacılığı doğrudan tehdit ettiği uyarısında bulundu.
Mevcut koşulların devam etmesi halinde ihracat koridorlarının kapanabileceği belirtildi.
Rusya ve Ukrayna ise karşılıklı olarak sivil gemiler ve liman altyapısını hedef aldıkları yönündeki suçlamaları reddediyor. Her iki taraf da yalnızca askeri faaliyetlerle bağlantılı unsurlara saldırı düzenlediğini savunuyor.
Küresel ölçekte yaşanabilecek olası bir gıda krizinin önlenmesi amacıyla Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın himayesinde 22 Temmuz 2022'de Türkiye, Rusya, Ukrayna ve Birleşmiş Milletler arasında İstanbul'da Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması imzalanmıştı.
Koridorun faaliyet gösterdiği süre boyunca 1000'den fazla gemiyle yaklaşık 33 milyon ton tahıl dünya pazarlarına ve ihtiyaç sahiplerine ulaştırıldı.
Anlaşma, Ukrayna tahılının dünya piyasalarına sevk edilmesini sağlarken küresel gıda fiyatları üzerindeki baskının azaltılmasına da katkı sağladı.
Rusya'nın Temmuz 2023'te Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması'ndan çekilmesinin ardından Ukrayna alternatif bir deniz güzergahı oluşturdu.
Yeni koridor, Karadeniz'in batı kıyısı boyunca Romanya ve Bulgaristan karasularına yakın bir güzergah üzerinden işletilmeye başlandı.
Ancak limanlar, ticari gemiler ve tahıl terminallerine yönelik saldırıların yoğunlaşması ve bazı gemi şirketlerinin seferlerini durdurması, bu güzergahın faaliyetlerine ilişkin belirsizliği artırdı.
Karadeniz ve Azak Denizi'ndeki gerilimin devam etmesi durumunda tahıl sevkiyatlarında yaşanacak aksamaların, bölgeden gerçekleştirilen ithalata bağımlı ülkeleri etkilemesi bekleniyor.
Özellikle Afrika ve Orta Doğu ülkelerinde tahıl arzı ve fiyatlar üzerindeki baskının artabileceği değerlendiriliyor.
