CEYDA KARAASLAN Türkiye'nin 2003 yılından bu yana katıldığı Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı'nın (PISA) 2025 sonuçları açıklandı. OECD tarafından 15 yaş grubundaki öğrencilerin fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarındaki performanslarını ölçmek amacıyla üç yılda bir gerçekleştirilen araştırmaya bu yıl 91 ülke katıldı. Türkiye'deki uygulama 14 Nisan-16 Mayıs 2025 tarihlerinde 12 bölgedeki 56 ilde bulunan 203 okuldan 7 bin 702 öğrencinin katılımıyla bilgisayar tabanlı gerçekleştirildi. PISA'ya katılan ülke sayısı 2003'te 41 iken 2006'da 57'ye, 2009 ve 2012'de 65'e, 2015'te 72'ye, 2018'de 79'a, 2022'de 81'e, 2025'te ise 91'e çıktı.
Kıymetli Maarif Ailem, sevgili öğrencilerimiz ve değerli velilerimiz, PISA 2025 sonuçlarına göre Türkiye, okuma becerilerinde 16, fen bilimlerinde 18, matematikte 9 puanlık artışla OECD ülkeleri arasında üç alanda da puanını en fazla artıran ülke oldu. Bu başarıda… pic.twitter.com/VTeIph9QQO
PISA 2025 sonuçlarına göre Türkiye üç alanda da 2022'den daha yüksek puan elde etti. Uzun vadeli değişim ise daha çarpıcı oldu. Türkiye'nin 2003'te 434 olan fen bilimleri puanı 60 puan artarak 494'e, 441 olan okuma puanı 31 puan artarak 472'ye, 423 olan matematik puanı ise 39 puan artarak 462'ye yükseldi. Katılımcı ülke sayısındaki artış dikkate alınarak yapılan göreli sıralama karşılaştırmasında da Türkiye'nin konumu üç alanda yüzde 50'nin üzerinde iyileşti. Fen bilimlerinde 2003'te 35'inci sırada bulunan Türkiye 2025'te 19'unculuğa çıkarak göreli konumunu yüzde 64, okumada 33'üncülükten 18'inciliğe çıkarak yüzde 60, matematikte 34'üncülükten 28'inciliğe çıkarak yüzde 52 iyileştirdi.
Türkiye'nin 2022-2025 arasındaki yükselişi sıralamalara da yansıdı. Fen bilimlerinde 81 ülke arasında 34'üncü sıradan, 91 ülke arasında 19'unculuğa yükseldi. OECD ülkeleri arasında ise 29'unculuktan 14'üncülüğe çıkarak 15 basamak ilerledi. Okumada tüm ülkeler arasında 36'ncılıktan 18'inciliğe, OECD ülkeleri arasında 30'unculuktan 13'üncülüğe çıktı. Matematikte ise tüm ülkeler arasında 39'unculuktan 28'inciliğe, OECD ülkeleri arasında 32'ncilikten 23'üncülüğe yükseldi.
PISA 2025'in ağırlıklı alanı olan fen bilimlerinde Türkiye'nin puanı 2022'ye göre 18, 2018'e göre 26 puan arttı. OECD ortalaması 482, tüm ülkeler ortalaması 443 olurken Türkiye 494 puana ulaştı. Böylece OECD ortalamasının 12 puan üzerine çıktı.
Okumada da Türkiye'nin puanı 2022'ye göre 16 puan arttı. OECD ortalaması 461, tüm ülkeler ortalaması 420 iken Türkiye 472 puan aldı. Türkiye 2018'de OECD ortalamasının 21 puan gerisindeyken 2025'te 11 puan önüne geçti. Türkiye ile tüm ülkeler ortalaması arasındaki fark da 2018'de 13 puanken 2025'te 52 puana çıktı.
Matematikte ise Türkiye'nin puanı 2022'ye göre 9 puan yükseldi. OECD ortalaması 463, tüm ülkeler ortalaması 429, Türkiye ortalaması 462 oldu. Böylece Türkiye OECD ortalamasını 1 puan farkla yakalarken tüm ülkeler ortalamasının 33 puan üzerine çıktı.
Türkiye yalnızca ortalama puanını değil, üst düzey performans gösteren öğrenci oranını da yükseltti. Fen bilimlerinde bu oran 2022'de yüzde 4,0 iken 2025'te yüzde 7,4'e çıktı ve yüzde 7,2'lik OECD ortalamasını ilk kez geçti. Okumada üst düzey performans gösterenlerin oranı yüzde 1,9'dan yüzde 4,2'ye, matematikte ise yüzde 5,4'ten yüzde 7,9'a yükseldi. Üç alanda hem asgari hem de üst düzey performans gösteren öğrenci oranları PISA tarihindeki en yüksek seviyesine ulaştı. Türkiye ayrıca üç alanda da asgari performans düzeyine ulaşan öğrenci oranını artırdı.
OECD ülkelerinin son 10 yıllık puan değişimlerine göre Türkiye; fen bilimleri, okuma ve matematiğin üçünde birden puanını artıran tek OECD üyesi ülke oldu. Türkiye aynı zamanda 2022'ye göre üç alanda da puanını en fazla artıran OECD ülkesi olarak kayıtlara geçti. Fen ve matematikteki 2025 ortalamaları da Türkiye'nin PISA'da bugüne kadar elde ettiği en yüksek sonuçlar arasında yer aldı.
PISA anketlerinden elde edilen verilere göre Türkiye'deki fiziki ve sosyal öğrenme ortamlarındaki iyileşme oranı OECD ortalamasından yüksek gerçekleşti. Eğitim personeli eksikliği ve niteliğindeki iyileşme oranlarının da OECD ortalamasından daha yüksek olduğu, bu nedenle Türkiye'de eğitimin personel yetersizliği ve niteliğinden OECD'ye kıyasla daha az etkilendiği rapora yansıdı.
Fen bilimleri: 494 puan 19'uncu Okuma becerileri: 472 puan 18'inci Matematik: 462 puan 28'inci
OECD sıralaması ise fen bilimlerinde 14'üncülük, okumada 13'üncülük, matematikte 23'üncülük oldu. 2022'ye göre Türkiye tüm ülkeler sıralamasında sırasıyla 15, 18 ve 11 basamak; OECD ülkeleri arasında ise 15, 17 ve 9 basamak yükseldi.
