ABD ve Avrupa ülkeleri, çocuklarını ve gençlerini algoritma bataklığından korumak için teknolojini devlerini yakın takibe aldı. Son olarak TikTok'un 'Sizin için' akışındaki oyununa Avrupa Birliği tarafından ihlalle suçlandı.
AB'DEN TAVŞAN DELİĞİ TUZAĞINA AYAR: RUH SAĞLIĞINI OLUMSUZ ETKİLİYOR
AB Komisyonu, TikTok'un içerik öneri sistemine yönelik yürüttüğü soruşturmanın ön bulgularına ilişkin açıklama yayımladı. Açıklamada çarpıcı detaylar yer aldı. Öyle ki TikTok'un "Sizin İçin" kişiselleştirilmiş video akışının, kullanıcıları ruh sağlığı sorunları ve beden algısı gibi konularda sürekli benzer içeriklere maruz bırakabildiği bildirildi.
Kullanıcıların belirli türdeki içeriklerle etkileşimi arttıkça algoritmanın daha fazla benzer içerik önerdiğine işaret edilen açıklamada, "tavşan deliği etkisi" olarak adlandırılan bu durumun, özellikle çocukların ve bazı yetişkinlerin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceği belirtildi.
YILLIK CİRONUN YÜZDE 6'SINA KADAR PARA CEZASI UYGULANABİLECEK
Açıklamada, TikTok'un öneri algoritmasının kullanıcıları bu tür içerik döngülerine sürükleme riskini yeterince değerlendirmediğinin tespit edildiği kaydedildi. Söz konusu içeriklere sürekli maruz kalmanın üzüntü ve kaygıyı artırabileceğine işaret edilen açıklamada, TikTok'un bu konudaki risklere karşı etkili önlem almadığı ifade edildi.
Açıklamada, AB Komisyonunun, soruşturmanın bu aşamasında TikTok'un "Sizin İçin" akışının tasarımını değiştirmesi gerektiği görüşünde olduğu bildirildi.
TikTok'un ön bulgulara karşı yazılı savunma sunabileceği belirtilen açıklamada, ihlalin nihai kararla teyit edilmesi halinde şirkete küresel yıllık cirosunun yüzde 6'sına kadar para cezası uygulanabileceğine dikkat çekildi.
Avrupa Birliği tarafından 2023 yılında yapılan açıklamada kullanıcı sayısı yüksek olan Google, Facebook, TikTok, YouTube ve X'in de bulunduğu 19 platforma yönelik katı kurallar alındı. AB Komisyonu, Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında Avrupa'da faaliyet gösteren ve daha sert kurallar uygulanacak büyük dijital platform ve arama motorları listesinin belirlendiğini vurgulandı. Açıklamaya göre 19 platformun 4 ay içinde yasa kapsamındaki bütün yeni yükümlülüklere uymak zorunda kalacakları açıklandı.
Platformların dezenformasyonu sınırlamaları, yasa dışı içeriği hızla kaldırmaları, reşit olmayanları internet ortamında daha iyi korumaları, risk değerlendirmesi yapmaları, riskleri azaltmaya yönelik adım atmaları ve dış denetime tabi tutulmaları gibi kurallara uymaları gerekeceği vurgulandı.
AB'DEN SIKI DENETİM! KURAL İHLALİNE MİLYARLARCA EURO'LUK CEZA KESİLDİ
AB'nin radarına takılan teknoloji devlerine kural ihlalleri nedeniyle milyarlarca euroluk idari para cezası uygulandı. AB Komisyonu, aralık ayında internet tarayıcısı Google ve video içerik platformu YouTube'dan elde edilen içeriklerin yapay zeka teknolojisini geliştirmek için kullanılmasının rekabet kurallarını ihlal edip etmediğine ilişkin soruşturma başlattı. Komisyon ayrıca Google'a Eylül 2025'te, reklam konusunda rekabet karşıtı uygulamaları nedeniyle 2,95 milyar euro para cezası uyguladı.
Eylül 2024'te ise Google, haksız rekabet suçlamasıyla aldığı 1,49 milyar euroluk cezaya itirazında haklı bulundu. Bundan bir hafta önce haksız rekabet suçlamasıyla kesilen 2,42 milyar euroluk bir cezaya itiraz için açtığı davayı kaybetmişti.
Fransa'nın rekabet kurumu da Mart 2024'te Google'a fikri mülkiyet kurallarına bağlı ihlaller nedeniyle 250 milyon euro ceza verdiğini açıkladı.
Öte yandan Avrupa Komisyonu, tekelleşme ile mücadele konusunda da katı kurallar uyguladı. Öyle ki aralık ayında WhatsApp mesajlaşma platformundaki yapay zeka özellikleri nedeniyle Meta hakkında bir tekelleşme soruşturması başlattı. Kasım 2024'te Meta'ya Facebook Marketplace uygulamasının kötüye kullanımı nedeniyle 797,72 milyon euro ceza uygulandı.
AB'nin radarına takılan bir diğer teknoloji firması ise X ve yapay zeka uygulaması Grok oldu. İspanya hükümeti, yapay zeka ile üretilmiş çocuk istismarı materyallerini yaydıkları iddiasıyla X, Meta ve TikTok hakkında soruşturma başlattı.
İspanya hükümeti 17 Şubat Salı günü, yapay zeka ile üretilmiş çocuk istismarı materyallerini yaydıkları iddiasıyla X, Meta ve TikTok hakkında soruşturma başlatıldığını duyurdu. Avrupa Komisyonu da 26 Ocak'ta, Grok'un manipüle edilmiş cinsel içerikli görüntüler yaydığı iddiasının inceleneceğini söyledi.
3 Şubat'ta Fransız polisi, Elon Musk'ın sosyal medya ağına ait ofislere baskın düzenledi ve savcılar, genişleyen soruşturma kapsamında Musk'ın ifadeye çağrılmasını istedi.
X, Aralık ayında da çevrimiçi içerik kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle AB teknoloji düzenleyicileri tarafından 120 milyon euro para cezasına çarptırıldı. X ve Grok algoritmasının aşırı sağcı fikirlerin yayılmasını kolaylaştırdığı eleştirileri de yapılıyor. Brüksel'de, algoritmaların nasıl daha şeffaf ve denetlenebilir olacağına dair tartışmalar yapılıyor.
ABD teknoloji düzenleyicileri 6 Şubat'ta, TikTok'u "bağımlılık yaratan" özellikler yoluyla çevrimiçi içerik kurallarını ihlal etmekle suçladı ve tasarımını değiştirmemesi halinde para cezasıyla karşı karşıya kalacağı yönünde uyardı. TikTok, Mayıs ayında ise dolandırıcılık reklamlarının tespitini mümkün kılan bir veri setini paylaşma yükümlülüğüne uymamakla suçlandı. Şeffaflık taahhütleri verince para cezasından kurtuldu.
AB'nin yanı sıra ABD'den de teknoloji firmalarına yönelik haksız rekabet, tekelleşme, istismar ve bağımlılık gibi pek çok konuda cezai yaptırım geldi. ABD'nin New Mexico eyaletinde bir mahkeme, kullanıcıları gizlilik ve içerik denetimi politikaları konusunda yanılttığı gerekçesiyle sosyal medya şirketi Meta'nın eyalete 25 milyar dolar ceza ödemesine hükmetti.
Dava, Facebook'un yaklaşık 87 milyon profile ait verilerinin üçüncü taraf bir kişilik testi aracılığıyla toplanarak siyasi danışmanlık şirketi Cambridge Analytica'ya satılmasıyla bağlantılı veri ihlali iddialarına dayanıyor. Eyaletin Başsavcısı ceza kararı için, "Silikon Vadisi'ne bir işaret, açık ve net bir mesaj olmalı." ifadesini kullandı.
Meta ayrıca, ağustos ayında sosyal medya platformlarının "çocukların ruh sağlığına zarar verdiği" suçlamasıyla ABD'de açılan bir davada eyaletlerle uzlaşmaya gitmişti. Şirket, ABD'deki 52 başsavcıyla 18 milyar dolarlık ödemeyi kapsayan bir anlaşmaya imza atıldığını duyurmuştu.
Konuya ilişkin dilekçede, davacıların Meta'nın teknolojisini ve sosyal medya platformları Facebook ile Instagram'ı gençleri platformlara dahil etmek ve nihayetinde onları bu platformların etkisi altına almak amacıyla kullandığını ileri sürdüğü anımsatılmıştı.
Meta'nın platformlarının tehlikeleri konusunda kamuoyunu defalarca yanılttığı ve platformların ABD'deki gençlerin ruhsal ve fiziksel sağlığına verdiği zararları görmezden geldiği gibi iddiaların hatırlatıldığı dilekçede, ilgili çocuk gizliliği yasasının da ihlal edildiği aktarılmıştı.
