Amerika Birleşik Devletleri'nin kuzeydoğusunda yaşayan 28 yaşındaki Karl'ın hayatı, geçirdiği ciddi bir beyin operasyonunun ardından tamamen değişti. Evinde 'Luna' adında gri tekir bir kedi besleyen Karl, sabahları uyandığında ilk olarak sevimli dostunun yüzünü görüyor.
Ancak tuhaflık tam da bu noktada başlıyor. Karl, gün içinde karşılaştığı insanların yüzlerinde, tıpkı Luna'da olduğu gibi badem şeklinde göz çukurları, büyümüş kedi gözbebekleri ve yüz çizgileri görüyor. Eğer güne kedi yerine bir insan yüzü görerek başlarsa, bu kez o insanın yüzündeki detayları kendi kedisinin veya gün boyu karşılaştığı diğer insanların yüzünde algılamaya devam ediyor.
Cortex dergisinde yayımlanan detaylı tıbbi rapora göre, Karl'ın yaşadığı bu durum "palinopsi" olarak adlandırılan ve daha önce görülen bir nesnenin ya da özelliğin, sonraki görsel algılarda yeniden belirmesiyle ortaya çıkan nadir bir sendrom. Karl'ın durumunda bu sendrom, yüz algılama bozukluğuna yol açan 'prosopometamorfopsi' (PMO) isimli çok daha spesifik bir rahatsızlığı tetikliyor.
Genç adamın bu durumu, sağ temporal lobunda bulunan ve tedavi edilmediğinde ölümcül beyin kanamalarına yol açabilen damar yumağının ameliyatla alınmasından hemen sonra başladı. Bilim insanları, beynin sağ temporal lobunun insanlarda yüz işleme süreçlerinde kritik bir rol oynadığına dikkat çekiyor.
Dartmouth College Psikolojik ve Beyin Bilimleri Bölümü'nden Prof. Brad Duchaine, bu sıra dışı vakanın hafızanın anlık algımızı nasıl manipüle edebildiğini kanıtladığını vurguluyor. Yaşananlar, 1986 yılında inme geçiren bir kadının otobüste bir fino köpeği gördükten sonra tüm yolcuların yüzünü köpek gibi algılamaya başlaması vakasını hatırlatıyor. Ancak Karl'ın durumunda bütün bir yüz değil, sadece belirli mimik ve göz bileşenleri diğer yüzlere aktarılıyor.
Peki, Karl tam olarak ne görüyordu? Araştırmacılar, bu tuhaf görsel bozulmaları dış dünyaya aktarabilmek için son dönemin en popüler teknolojisi olan yapay zekaya (AI) başvurdu.
Prof. Duchaine, Karl'ın tariflerine dayanarak hazırladığı çizimleri büyük bir dil modeline yükleyerek, hastanın gördüğü "kedi-insan" karışımı yüzlerin fotogerçekçi görüntülerini oluşturdu
. Karl ile birlikte çalışılarak en ince detayına kadar düzenlenen bu görseller, hem doktorların hastalığı daha iyi anlamasına hem de genç adamın yaşadığı bu gerçeküstü deneyimi ailesine gösterebilmesine olanak sağladı.
Dartmouth'taki Sosyal Algı Laboratuvarı, bugüne kadar PMO kaynaklı yüz bozulmaları yaşayan 250'den fazla kişiyle iletişime geçti. Prof. Duchaine'in dikkat çektiği en acı gerçek ise bu kişilerin birçoğunun "psikiyatrik sorunları" olduğu gerekçesiyle yanlış teşhis alması oldu.
Şizofreni veya benzeri ruhsal hastalıklar yaşadığı sanılan ve hatta ağır antipsikotik ilaçlar kullandırılan pek çok hastanın, aslında sadece nöro-görsel bir algı sorunu yaşadığı ortaya çıktı. Bilim dünyası şimdi, Karl'ın bu çarpıcı hikayesi sayesinde, benzer durumları gizlice yaşayan hastaları yanlış tedavilerden kurtarmayı hedefliyor.
