CEYDA KARAASLAN Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) tarafından uygulanan Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) 2025 sonuçları dün Slovakya'nın başkenti Bratislava'da açıklandı. Dünyanın eğitim karnesi olarak kabul edilen PISA'da Türkiye bu kez adeta lig atladı. 91 ülkenin katıldığı PISA araştırması Türkiye'de 14 Nisan-16 Mayıs 2025'te 12 bölgeden 56 ilde bulunan 203 okuldan 7 bin 702 öğrencinin katılımıyla bilgisayar tabanlı gerçekleştirildi. Türkiye, fen, okuma ve matematikte tarihi bir sıçramaya imza atarak OECD ülkeleri arasında üç alanda da puanını en fazla artıran ülke oldu. Birçok Avrupa ülkesini de geride bırakan Türkiye fen alanında Almanya ve Fransa'yı solladı. Okuma becerelerinde ise "Eğitimde Fin mucizesi" olarak adlandırılan Finlandiya ile arasındaki puan farkını da 2'ye indirdi. Türkiye, tüm alanlarda sıralamasını yukarı çıkardı. Fen bilimleri ve okuma becerileri alanında OECD ortalamasının üzerinde yer aldı. Türkiye'nin sıralaması fen bilimlerinde 15, okuma becerilerinde 18, matematikte 11 basamak birden yükseldi. Fen ve matematikteki 2025 ortalamaları da Türkiye'nin PISA'da bugüne kadar elde ettiği en yüksek sonuçlar arasında yer aldı. Türkiye, PISA 2003'ten 2025'e üç alanda da sıralamasını artırdı. Fen bilimlerinde 2003'te 35'inci sırada bulunan Türkiye, 2025'te 19'uncu sıraya yükseldi. Böylece sıralamasını yüzde 64 oranında iyileştirdi. Okuma becerilerinde 33'inci sıradan 18'inci sıraya yükselen Türkiye, sıralamasını yüzde 60 oranında iyileştirdi. Matematikte ise Türkiye, 34'üncü sıradan 28'inci sıraya yükselerek bu alanda yüzde 52 oranında iyileşme performansı gösterdi. Uzun vadede Türkiye'nin her üç alanda da başarı sıralaması, yüzde 50'nin üzerinde yükseldi.
PISA 2025'in ağırlıklı alanı olan fen bilimlerinde Türkiye'nin puanı 2018'e göre 26 puan arttı. OECD ortalaması 482, tüm ülkeler ortalaması 443 olurken Türkiye 494 puana ulaştı. Böylece OECD ortalamasının 12 puan üzerine çıktı. Türkiye fen bilimleri alanında PISA 2022'de 81 ülke arasında 34'üncü sırada yer alırken PISA 2025'te 91 ülke arasında 19'uncu sıraya yükseldi. 2022'de 37 OECD ülkesi arasında 29'uncu sırada bulunan Türkiye, 2025'te 15 basamak birden çıkarak 38 OECD ülkesi arasında 14'üncü sırada yer aldı.
Okumada da Türkiye'nin puanı 2022'ye göre 16 puan arttı. OECD ortalaması 461, tüm ülkeler ortalaması 420 iken Türkiye 472 puan aldı. Ülkemiz 2018'de OECD ortalamasının 21 puan gerisindeyken 2025'te 11 puan önüne geçti. Türkiye ile tüm ülkeler ortalaması arasındaki fark da 2018'de 13 puanken 2025'te 52 puana çıktı. Okuma becerileri alanında Türkiye, PISA 2022'de 81 ülke arasında 36'ıncı sırada yer alırken PISA 2025'te 91 ülke arasında 18'inci sıraya yükseldi. Benzer şekilde 2022'de 37 OECD ülkesi arasında 30'uncu sıradaki Türkiye, 2025'te 38 OECD ülkesi arasında 13'üncü sırada yer aldı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye'nin PISA'daki başarısına ilişkin paylaşım yaparak tebrik etti. Erdoğan, mesajında, "Türkiye, PISA 2025'te üç farklı alanda OECD ülkeleri arasında puanını en fazla artıran ülke oldu. Eğitime verdiğimiz önemin bir sonucu olan bu başarıda emeği geçen tüm öğretmenlerimizi, öğrencilerimizi, velilerimizi ve eğitim camiamızın tamamını tebrik ediyorum. Geleceğimizin teminatı olan evlatlarımızın daha nitelikli, daha öz güvenli, daha donanımlı yetişmeleri için çalışmaya devam edeceğiz" ifadelerine yer verdi.
AVRUPA ÜLKELERİNİ GERİDE BIRAKTI Okuma becerilerinde Finlandiya 474 puanla 12'nci, Türkiye ise 472 puanla 13'üncü sırada yer aldı. Böylece Türkiye ile uzun yıllar PISA'nın en başarılı eğitim sistemlerinden biri olarak gösterilen Finlandiya arasındaki puan farkı 2'ye kadar indi. Türkiye, okuma alanında İsviçre, Çekya, Avusturya, İsveç, Belçika ve Almanya'yı da geride bıraktı. Avusturya 467, İsveç 466, Belçika 466, Almanya 465 puanla sıralandı. Türkiye fen bilimlerinde 485 puan alan Almanya'yı da sollamış oldu. Ülkemiz ayrıca 484 puan alan Fransa'nın yanı sıra İtalya, İspanya, Danimarka, Hollanda, Belçika ve Çekya gibi OECD ülkelerinin önünde yer aldı. Türkiye matematikte 462 puana ulaşarak birçok Avrupa ülkesinin önüne de geçmiş oldu. Letonya ve Portekiz 460, Slovenya 460, Macaristan 459, Lüksemburg 458, Fransa 458, İspanya 457, Norveç 452, İzlanda 450 puanla sıranlandı. İsrail'in puanı ise 433 oldu.
Türkiye yalnızca ortalama puanını değil, üst düzey performans gösteren öğrenci oranını da yükseltti. Fen bilimlerinde bu oran 2022'de yüzde 4,0 iken 2025'te yüzde 7,4'e çıktı ve yüzde 7,2'lik OECD ortalamasını ilk kez geçti. Okumada üst düzey performans gösterenlerin oranı yüzde 1,9'dan yüzde 4,2'ye, matematikte ise yüzde 5,4'ten yüzde 7,9'a yükseldi. Üç alanda hem asgari hem de üst düzey performans gösteren öğrenci oranları PISA tarihindeki en yüksek seviyesine ulaştı. Türkiye ayrıca üç alanda da asgari performans düzeyine ulaşan öğrenci oranını artırdı.
PISA 2022 ile kıyaslandığında PISA 2025 uygulamasında OECD ülkeleri ve tüm ülkelerin matematik alanı ortalama puanlarında düşüş yaşanmasına rağmen Türkiye'nin ortalama puanında 2022 yılına kıyasla 9 puan artış görüldü. PISA 2025'te matematik OECD ortalaması 463, tüm ülkeler ortalaması 429 oldu. Türkiye'nin ortalaması ise 462 puan olarak açıklandı. Türkiye bu puanla tüm ülkeler ortalamasının üstünde yer aldı. Özetle Türkiye, OECD ülkeleri ortalamasını yakalarken tüm ülkeler ortalamasının 33 puan üzerine çıktı. Böylece 91 ülke arasında 28'inci sırada yer aldı.
Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, PISA'daki tarihi yükselişin uzun yıllardır eğitime yapılan yatırımların sonucu olduğunu söyledi. Son 20 yılda eğitime genel bütçeden ayrılan payın artırıldığını, derslik ve öğretmen sayısının yükseltildiğini, öğretmen başına düşen öğrenci sayısının azaltıldığını belirten Tekin, "2015'ten 2025'e uzanan 10 yıllık süreçte her üç alanda birden performansını anlamlı biçimde yükseltebilen tek OECD ülkesi Türkiye oldu" dedi. Türkiye'nin 2025'te fen ve okumada ilk kez OECD ortalamasının üzerine çıktığını, matematikte de ortalamayı yakaladığını kaydeden Tekin, "Bu netice kısa vadeli çabaların değil, uzun vadeli ve sabırla sürdürülen bir eğitim siyasetinin kalıcı sonucudur" ifadelerini kullandı.
